संक्षिप्त परिचय

ऐहासिक पृष्ठभूमि

सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तरगत सेती अञ्चलको पूर्वी जिल्ला कैलालीके पूर्वी भागमा कर्णाली नदीको किनारमा अवस्थित टीकापुर २०५३ साल माघ १७ गते देशभर एकैपटक घोषणा भएका १५ नगरपालिका मध्ये एक हो।

२०२४ साल चैत्र २४ गते राजा महेन्द्रके भ्रमणताका अण्डैया क्याम्पको बर्मा बरकौला (कञ्चनपुर महाकालीको किनार)मा एक्कासी मुटुको व्यथाबाट पीडित हुँदा कर्णाली नदीको किनारमा (यस नगरपालिकाको दक्षिणि भाग) आराम गराईयो र केही समयसम्म भए पनि राज्य सञ्चालन गर्ने थलो बन्न सफल यस ठाँउलाई चीरस्थायी बनाउन विकास समिति ऐन २०१३, अनुसार यसको विकासको लागि टीकापुर विकास समितिको स्थापना गरियो । जस अर्न्तगत विकास समितिले आफ्नो लक्ष्य (३ हजार विगाहा जमिनमध्ये १ हजार विगाहा जमिनमा आधुनिक यान्त्रिक खेती गर्ने, १ हजार विगाहामा आधुनिक बनजंगल पाल्ने, ८ सय विगाहा जमिनमा प्रति परिवार ४ विगाहाका दरले सुकुम्वासी बसाउने र बाँकी २ सय विगाहा जमीनमा योजनावद्ध नगर बसाउने योजना) अनुरुप कार्य प्रारम्भ गर्यो ।

सुरुमा घना जंगल भएको यो ठाउँमा बस्ती बस्ने क्रममा यहाँका गाउँहरु टीका जस्तै गोलो भएर बसेकाले यसको नाम टीकापुर रहन गएको हो । त्यस्तै अर्को भनाई अनुसार यस ठाउँमा दशैंको टीकाको दिनदेखि जंगल फाँड्ने काम शुरु गरिएको हुँदा यसको नाम टीकापुर रहन गयो ।

नगरपालिका घोषणा हुनुभन्दा पहिलो मौरनिया र मनिकापुर गाउँ पञ्चायतलाई २०३२ साल मंसिर २६ गते एकिकृत गरि टीकापुर गाउँ पञ्चायतको गठन गरियो र नगरपालिकाको स्थापना हुनु अघि टीकापुर नगरोन्मुख गाउँ विकास समिति थियो ।

भौगोलिक एवं राजनैतिक अवस्थिति

अक्षांसः-२८)२७'३०''-२८)३३'३०''  देशान्तरः-८१)२'३०''-८१)१०'५''

उचाई (समुन्द्री सतहदेखि):-१४५ - १६१ मिटर

विकास क्षेत्र :- सुदुरपश्चिमाञ्चल

अञ्चल :- सेती

सदरमुकाम :- धनगढी

जिल्ला  :- कैलाली

निर्वाचन क्षेत्र नं. – १

वडासंख्या :- ९

क्षेत्रफल

क्षेत्रफलः- १०,४९० विगाह/७१.०४ व.कि.मि./७,१०३.९० हेक्टर

(महेन्द्र राजमार्गमा पर्ने लम्की वजार देखि १४ कि. मी. दक्षिण, भारतको सिमाना देखि १४ कि. मी. उत्तर र सदरमुकाम धनगढीवाट ९५ कि. मी. पुर्व)

सिमाना

पुर्व :- कर्णाली नदी र बर्दिया क्षेत्र नं. ३

पश्चिम :- पथरैया नदी, आर्दशनगर गा.वि.स. र थापापुर गा.वि.स.

उत्तर :- भगरैया गाउँको झरन र दुर्गौली गा.वि.स.

दक्षिण :- नारायणपुर गा.वि.स. र मौरनिया र्राईस मिल

मौसम र तापक्रम

तापक्रमः-३.४०० -४२.८० औषत

वर्षा:- १५०० मि.मि.

हावापानी :- उष्ण जलवायु 

सडक सेवाः-

कालोपत्रे :-  २३.४१७ कि.मि.

कर्ल्भर्ट संख्या :- ५८ वटा

सडक ग्राभेल :- ११६.६९ कि.मि.

कच्ची ग्रा.सडक :- १५५.५१ कि.मि.

इटा छापेको चोक :- ४००मिटर

संचार सेवा  :-

टेलिफोन लेण्डलाईन :-११५५

केवललाईन :-२

स.डि.एम.ए. टेलिफोन :-१५१०

पि.सि.ओ. :-२०

एफ.एम. :- ४

सि.डि.एम.ए. मोवाईल :- २०३२

हुलाक :-१

लाईन विस्तार :- ३६ किलो मिटर

जि.एस.एम. सिम कार्ड :-१४५००

ईमेल/ईन्टरनेट :-८

छापाखाना :-  ५

कुरिएर सेवाः-३

खानेपानी :-

धारा प्रयोग गर्ने जनसंख्या  :- ४७००

निजि धारा :- ८०३ घरधुरी

सार्वजनिक धाराः-  ४

मुख्य श्रोत :- वोरिङ्ग, ईनार, हातेपम्प

दैनिक उत्पादन क्षमता :- २,२५,००० लि

स्थानीय पत्रपत्रिका

दैनिक ६

साप्ताहिक ६

 

मुख्य नदिनालाहरु

कर्णाली, जमरा नदी, रानी कुलो

ऐतिहासिक पर्यटकिय स्थल

टीकापुर बृहत बङ्गला पार्क

(कर्णाली नदीको किनार)

व्यापार व्यवसाय

जम्मा उद्योग व्यवसाय सङ्ख्या:- ७५०

 

भाषा

मुख्य भाषा नेपाली

धार्मिक स्थलहरु

मन्दिर           वडा नं.

भैरव मन्दिर      - ३

शिव मन्दिर       - ३

रामजानकी मन्दिर   - ४

हनुमान मन्दिर     - ८

गणेश  मन्दिर      - ९

कैलाशेश्वर महादेव   -९

श्री राधाकृष्ण मन्दिर  - ९

विद्युत सेवा

जम्मा ग्राहक संख्या ८२०० घरधुरी

 

मुख्य चार्डपर्वहरु

दशैं, तिहार, तीज, माघी, होली, पुतला, गुरिया, शिवरात्री, वड्का, आईतवारी

मुख्या जातजाती

जनजाती ४३.१८ प्रतिशत

क्षेत्री २०.५ प्रतिशत

दलित १८.५१ प्रतिशत

ब्राहृमण ११ प्रतिशत

अन्य ६.८० प्रतिशत

 

संस्थागत विवरण

नेपाल वैंक लिमिटेड

कृषि विकास वैंक

ग्रामिण विकास वैंक

मालिका विकास वैंक

वैक अफ काठमाण्डु

सिर्द्धार्थ बैंक लि.

एस.वि.आई. वैक लि.

सेती वित्तिय संस्था

सरकारी कार्यालय 

इलाका प्रशासन

इलाका प्रहरी

मालपोत कार्यालय

नापी कार्यालय

हुलाक कार्यालय

टीकापुर अस्पताल

सिचाई कार्यालय

आयुवेर्दिक औषधालय

 

सहकारी संस्था 

सहारा सहकारी संस्था

किसान वहुउद्देश्य सहकारी

नवजिवन को-अपरेटिभ्स

महिला जागरण सहकारी संस्था

 

संस्थानहरु

नेपाल टेलिकम 

विद्युत प्राधिकरण 

 

समिति

नगर विकास समिति

 

गैर सरकारी संस्था

नेपाल रेडक्रस सोर्साईटी 

नेपाल जेसिज

नेपाल स्काउट

बौद्धिक समाज

टीकापुर प्राज्ञिक समाज

उद्योग वाणिज्य संघ लगायत ६३ गै.स.संस्थाहरु